Hof

Grondslag

Het Hof vindt zijn grondslag in art. 220 tot 245 EG.

Samenstelling

Het Hof van Justitie vindt zijn grondslag in art 220 EG en bestaat uit één rechter per lidstaat (dus sinds 1 mei 2004 uit 25 rechters) en acht advocaten-generaal die in onderlinge overeenstemming door de regeringen van de lidstaten voor zes jaar worden benoemd. Zij worden gekozen uit personen die alle waarborgen voor onafhankelijkheid bieden (art. 223 EG). Om de drie jaar vindt een gedeeltelijke vervanging van de rechters en van de advocaten-generaal plaats, maar ze zijn herbenoembaar. Uit hun midden kiezen de rechters voor drie jaar de president van het Hof. Ook deze is herkiesbaar. De president heeft de leiding over de werkzaamheden en de diensten van het Hof en zit de terechtzittingen en beraadslagingen voor.

Het Hof kan in voltallige zitting, in grote kamer (13 rechters) of in kamers van vijf of drie rechters bijeenkomen overeenkomstig de regels die daartoe in het Statuut van het Hof van Justitie zijn vastgesteld. Het Hof komt in voltallige zitting bijeen in zeer uitzonderlijke, limitatief in het Verdrag opgesomde gevallen en wanneer het Hof van oordeel is dat de zaak van uitzonderlijk belang is. In voltallige zitting geldt een quorum van vijftien rechters. Het zit in grote kamer wanneer daarom wordt verzocht door een lidstaat of een instelling die partij is in de zaak, en wanneer het om bijzonder ingewikkelde of belangrijke zaken gaat. De overige zaken worden door kamers van vijf of drie rechters behandeld.

De advocaat-generaal heeft een ondersteunende functie bij het Hof. Het is zijn taak om in het openbaar in volkomen onpartijdigheid en onafhankelijkheid met redenen omklede conclusies in een zaak te nemen wanneer dit overeenkomstig het statuut van het Hof vereist is.

Naast het Hof van Justitie is er sinds 1989 een Gerecht van Eerste Aanleg. Dit gerecht bestaat één rechter per lidstaat en heeft geen advocaten-generaal. In sommige gevallen kan één van de rechters als advocaat-generaal worden ingezet. Ook de rechters van het Gerecht worden voor zes jaar benoemd in onderlinge overeenstemming door de regeringen van de lidstaten. Net als bij het Hof, kiezen zij uit hun midden een president.

De term ´Hof van Justitie´ kan dus betrekking hebben op twee zaken. Allereerst op de instelling: Hof en Gerecht van Eerste Aanleg gezamenlijk, en daarnaast op het Hof als rechtsprekende instantie.

Het Hof van Justitie is momenteel overbelast, en met de toetreding van nieuwe leden tot de Unie zal het aantal zaken alleen nog toenemen. De overbelasting heeft tot gevolg dat de termijnen om tot een uitspraak te komen buitengewoon lang zijn. Deze situatie is onaanvaardbaar voor het functioneren van de Gemeenschap en onbevredigend voor de rechtszoekenden. Om het werk van het Hof te verlichten, is in het Verdrag van Nice getracht de bevoegdheden tussen het Hof en het Gerecht van eerste aanleg beter te verdelen en is voorzien in de mogelijkheid op bepaalde specifieke gespecialiseerde kamers in te stellen. Sinds 2005 bestaat dan ook het Gerecht voor Ambtenarenzaken, dat uitspraak doen over geschillen inzake het ambtenarenrecht van de Europese Unie, een bevoegdheid die eerst werd uitgeoefend door het Gerecht van eerste aanleg. Daarnaast maakt het Verdrag verdere overheveling van directe beroepen als ook van bepaalde soorten prejudiciële zaken van het Hof naar het Gerecht mogelijk.

Het Hof van Justitie is gevestigd in Luxemburg.

Taken

Het Hof van Justitie heeft een controlerende taak met betrekking tot de besluitvorming. Door middel van een beroep wegens verdragsschending kan de Commissie of een lidstaat zich tot het Hof wenden om vast te laten stellen dat een lidstaat de op hem rustende verdragsverplichtingen niet nakomt (art. 226 en 227 EG). De lidstaat is verplicht de maatregelen te nemen die het Hof hem oplegt. Om een lidstaat te dwingen deze maatregelen te nemen kan het Hof een dwangsom of boete opleggen (art. 228).

Een lidstaat, instelling of burger kan het Hof ook verzoeken om de nietigheid van een besluit vast te stellen (art.230). In het geval dat het Hof een besluit nietig verklaart, kan het toch besluiten dat sommige rechtsgevolgen in stand blijven (art. 231).

Daarnaast doet het Hof door middel van prejudiciële beslissingen uitspraak over de uitlegging en de geldigheid van het gemeenschapsrecht (art. 234). Deze procedure is bedoeld om te voorkomen dat de nationale rechters het gemeenschapsrecht op verschillende wijzen uitleggen. In sommige gevallen moet of kan een rechter zich met een vraag wenden tot het Hof. De uitspraak van het Hof is bindend.

Interne besluitvorming

De procedure voor het Hof bestaat uit een schriftelijke en een mondelinge fase. Het beroep vangt aan met een verzoekschrift, dat wordt ingediend bij de griffie. Daarna worden een advocaat-generaal en een rechter-rapporteur aangewezen. Het verzoekschrift wordt gepubliceerd en bekendgemaakt aan de wederpartij in het geding. Deze kan binnen een maand een verweerschrift indienen. De eiser heeft vervolgens recht op repliek en de verweerder op dupliek. Na de schriftelijke fase wordt op basis van de bevindingen van de rapporteur besloten of de zaak door één van de kamers of door het Hof in voltallige zitting wordt behandeld. Daarna volgt het openbare mondelinge gedeelte waarin de zaak wordt bepleit voor de rechters en de advocaat-generaal.

De advocaat-generaal brengt vervolgens in het openbaar een conclusie in de zaak uit. Hierin schetst hij de relevante feiten en rechtsgronden van het geding en geeft aan hoe naar zijn mening de zaak het beste opgelost kan worden.

Daarna volgt de geheime beraadslaging van de rechters waarin bij meerderheid van stemmen wordt besloten. Het arrest wordt vervolgens in het openbaar uitgesproken.

Publicaties

De site van het Hof van Justitie bevat informatie over de instelling, procedures en vooral recentere jurisprudentie.

De Jurisprudentie en de officiële teksten van uitspraken van het Hof van Justitie en van het Gerecht van eerste aanleg wordt gepubliceerd in de papieren uitgave Jurisprudentie van het Hof van Justitie. Deze uitgave bevat de officiële teksten van uitspraken van het Hof van Justitie en van het Gerecht van eerste aanleg. Behalve de tekst van de uitspraak wordt de conclusie van de Advocaat-Generaal gepubliceerd en aan de hand van trefwoorden wordt een samenvatting gegeven.

De Jurisprudentie betreffende het ambtenarenrecht van het Gerecht van eerste aanleg zijn vanaf 1994 te vinden in een losbladige uitgave. De uitspraken worden gepubliceerd in de procestaal. Teksten van ambtenarenzaken die in hoger beroep door het Hof zijn gewezen, worden gepubliceerd in de Jurisprudentie van het Hof van Justitie.

Er gaat ruim een jaar overheen voordat de teksten van uitspraken in de definitieve en officiële vorm verschijnen. Om dit gat te vullen publiceert het Hof van Justitie voorlopige versies van de uitspraken en van de conclusies van de Advocaat-Generaal. De voorlopige versies van arresten verschenen oorspronkelijk alleen op papier in alle officiële talen, de zogenaamde Stencils. Vanaf 1997 zijn de voorlopige arresten en conclusies te vinden op website van het Hof onder Rechtspraak. De conclusies van de Advocaat-Generaal worden in eerste instantie alleen gepubliceerd in de procestaal en de landstaal van de Advocaat-Generaal. Het kan lang duren voordat de conclusies beschikbaar zijn in alle talen.

Via Rechtspraak is onder Rechtspraak op zaaknummer een op zaaknummer geordend register opgenomen. Dit register bevat de zaken die sinds 1953 aan het Hof van Justitie en het Gerecht van eerste aanleg van de Europese Gemeenschappen zijn voorgelegd. De index bestaat uit in twee gedeelten (van 1953 tot en met 1988 en vanaf 1989) en is beschikbaar in het Frans en Engels. Ook via EURLEX kan ook gezocht worden naar jurisprudentie van het Hof van Justitie.

Het onderdeel Gerechtelijke werkzaamheden biedt via Kalenders en Weekoverzichten een overzicht van de rechterlijke werkzaamheden van het Hof en het Gerecht van eerste aanleg. Het bevat samenvattingen van de gewezen arresten en van conclusies van Advocaten-Generaal, een overzicht van aanhangig gemaakte zaken en de belangrijkste gebeurtenissen.

Het Jaarverslag is een overzicht van de werkzaamheden van het Hof. Er zijn ook statistische gegevens in te vinden. Op papier verschijnt het jaarverslag sinds 1968. Van recente verslagen zijn de samenvattingen vinden via de webpagina´s.