Verslag van de vierde Ticer-International Summer School on the Digital Library 15

International Summer School on the Digital Library 1999

Verslag van de vierde Ticer-International Summer School on the Digital Library 15 - 27 augustus 1999

Door Josje Calff

Twee weken weg van huis (en bibliotheek) en je concentreren op de Digitale Bibliotheek en alles wat daarmee te maken heeft. Het is een opportunity... uhhh, pardon, een gelegenheid, die je niet zomaar kunt laten lopen. Alles in English, of course, en na twee weken denk en droom je dan ook zelfs in het Engels, en het kost weer even tijd om om te schakelen.

Vanuit de UBA namen dit jaar vijf personen deel aan de Ticer Summer School: Carla van Noort (Centrale Medische Bibliotheek), Lotti Sonépouse (Faculteitsbibliothecaris Pedagogische Wetenschappen) en Mieke Vermeulen (Faculteitsbibliothecaris Rechten), en de UB-ers Marcel Ottenbros (hoofd Tijdschriften- en Bestelafdeling) en ondergetekende (hoofd Informatiecentrum). In totaal waren er 45 deelnemers uit 16 verschillende landen; de overgrote meerderheid was afkomstig uit universitaire bibliotheken en vergelijkbare instellingen, verder twee medewerkers van automatiseringsbedrijven en twee van grote uitgevers.

Er viel in Tilburg een hoop te leren: wat verstaat men zoal onder 'de' Digitale Bibliotheek, voorbeelden van innovative libraries in binnen- en buitenland, strategic planning, het ontwikkelen van een vision, een missie, technologische ontwikkelingen, knowledge management, de problematiek rond copyright en licenties, e-publishing, het integrereren van de verschillende onderdelen van de Digitale Bibliotheek, human resource management, en nog veel meer. Veel lezingen, veel workshops en heftige discussies (tot aan de ontbijttafel toe) met medecursisten en docenten over alles wat ons tegenwoordig bezighoudt, of in ieder geval bezig zou moeten houden. Te veel om hier een volledig overzicht van te geven. Sleutelwoord tot dit alles was 'verandering': verandering, vernieuwing, innovatie, kortom change - en wel in een zeer hoog tempo.

Hoogtepunt van de eerste week was de performance van Eugenie Prime, Manager of Corporate Libraries at Hewlett-Packard Company in Palo Alto, California. Deze zwarte Amerikaanse dame stal de show door een duizelingwekkende presentatie van háár vision, haar ideëen over hoe de centrale bibliotheek van Hewlett Packard haar klanten moet bedienen, en de wijze waarop zij haar baas van de noodzaak daarvan overtuigd heeft. Amerikaans? Jazeker. Een verhaal uit de corporate world? Jazeker. Maar een verhaal met voor iedereen relevante elementen, net zo goed van toepassing op onze eigen situatie in een universitaire bibliotheek in Nederland, en in vele andere omstandigheden.

Uiteraard was niet alles even inspirerend en boeiend. De dag met "de uitgevers" was voor velen een ernstige teleurstelling. De verwachting nu - op neutraal terrein - eens werkelijk iets te horen over welke mogelijkheden uitgevers zien om in de toekomst tot fatsoenlijke overeenkomsten met bibliotheken te komen over prijzen van gedrukte en digitale tijdschriften en over licenties, werd geheel niet waargemaakt. In de persoon van Roland Dietz, Senior Vice President Business Development at Elsevier Science Inc. (kauwde hij nu werkelijk kauwgom tijdens de eerste tien minuten van zijn lezing?), toonde Elsevier zich ontoegankelijker dan ooit. En ook de zo zorgvuldig voorbereide discussie met de uitgevers kwam gewoon niet van de grond. Enkele gelukkigen, die na het diner nog op het terras van het hotel wat napraatten, kregen laat op de avond toch nog een kijkje in de uitgevers-keuken, want met een glas whisky in de hand en een sigaar in de mond bleken vooral John Hearty (OCLC) en Jeff Pudewell (High Wire) een stuk spraakzamer.

Hoogtepunt van de tweede week was de bijdrage van Richard Luce, Research Library Director at Los Alamos National Laboratory en leider van het Library Without Walls-project (LWW). Ook hier een Amerikaan aan het woord, afkomstig uit een top-researchinstituut op het gebied van techniek en natuurwetenschappen dat samenwerkt met o.a. vier universiteiten in de staat New Mexico en met het Phillips Air Force Research Laboratory, en klanten heeft als NASA en Sandia National Laboratory. En in zekere zin was wat Luce vertelde over de nieuwe ontwikkelingen in de LWW voor ons dan ook inderdaad toekomstmuziek. Maar dat was het zeker niet alleen: met name Luce's uiteenzetting over de noodzaak van een allesoverheersende klantgerichtheid, en de verschillende technieken om daaraan vorm te geven, was voor de meeste Ticer-deelnemers in alle opzichten relevant en inspirerend.

Van heel andere orde, juist belangwekkend vanwege de grote herkenbaarheid, was de bijdrage van Di Martin, Director of Learning & Information Services aan de University of Hertfordshire (Groot-Brittannië). De University of Hertfordshire is van vergelijkbare grootte als de Universiteit van Amsterdam, en ligt sterk verspreid over de stad. In de afgelopen jaren heeft in Hertfordshire de integratie plaatsgevonden van de bibliotheek met het computercentrum en het mediacentrum, en daarmee is de bibliotheek uitgegroeid tot Learning Resources Centre (LRC). In feite beschikt Hertforshire nu over één centrale en vier decentrale LRC's. De dienstverlening aan studenten en anderen wordt hier verzorgd door de Learning & Information Services (LIS).

Alle Ticer-deelnemers, maar ook de Tilburgse organisatoren, waren er na twee weken meer dan ooit van doordrongen hoe razendsnel de ontwikkelingen wel niet gaan. Liep de Tilburgse Universiteitsbibliotheek zo'n 4 jaar geleden nog duidelijk voorop in digitaal bibliotheek-Nederland, nu was daar eigenlijk weinig sprake meer van. De Tilburg case figureerde dit jaar nog zeer nadrukkelijk in het Summer School programma, maar volgend jaar zal dat waarschijnlijk anders zijn, tenzij Hans Geleijnse c.s. dan verslag kunnen doen van weer hele nieuwe projecten - en de plannen daartoe schijnen alweer op te borrelen.

Ook belangrijk waren de contacten tussen de deelnemers onderling. Het is als hoofd Informatiecentrum op de UB in Amsterdam leuk en nuttig te praten met het hoofd Informatie en Collecties van de Universiteit van Helsinki. De problemen zijn vergelijkbaar, van elkaars oplossingen valt een hoop te leren. Veel plannen tot wederzijdse bezoekjes werden gemaakt. Ook de medewerkers van de UvA, en zelfs van binnen de UB, kenden elkaar vóór Ticer eigenlijk nauwelijks; samen wandelen in het bos komt ongetwijfeld de samenwerking in de toekomst ten goede.

Tot slot: Hotel Auberge du Bonheur. Hoorde je vorig jaar nog wel eens - overigens enthousiaste - Ticer-deelnemers klagen over het hotel in het centrum van Tilburg, met het tot diep in de nacht gezellige maar zeer lawaaiige terras op het plein, dit jaar niets dan goeds. Het nieuwe hotel, een gezamenlijk project van het aanpalende restaurant Auberge du Bonheur en de Katholieke Universiteit Brabant, is mooi en luxe, en ligt prachtig middenin het bos, 12 minuten wandelen van de campus. De kamers, het ontbijt, het terras, het restaurant: prima. Alleen, zoals onze Saoedische collega's ontdekten, de telefoonrekening kan nog wel eens onverwacht hoog oplopen.

Dit artikel is geschreven door Josje Calff, coördinator van het nieuwe Informatiecentrum van de Universiteitsbibliotheek van de Universiteit van Amsterdam, voor UBA Informatie, Mededelingenblad voor medewerkers van de Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam, vol.7 (1999.10) nr.3 p.2-3. Ticer B.V. is niet verantwoordelijk voor de inhoud. Copyright Josje Calff.

Ticer home

summer school

Ticer, PO Box 4191, 5004 JD Tilburg, The Netherlands,
telephone +31-13-466 83 10, telefax +31-13-466 83 83, e-mail ticer@uvt.nl,
last updated 14 October 1999

	Verslag van de vierde Ticer-International Summer School on the Digital Library 15 - 27 augustus 1999
	Door Josje Calff
	Twee weken weg van huis (en bibliotheek) en je concentreren op de Digitale Bibliotheek en alles wat daarmee te maken heeft. Het is een opportunity... uhhh, pardon, een gelegenheid, die je niet zomaar kunt laten lopen. Alles in English, of course, en na twee weken denk en droom je dan ook zelfs in het Engels, en het kost weer even tijd om om te schakelen.
	Vanuit de UBA namen dit jaar vijf personen deel aan de Ticer Summer School: Carla van Noort (Centrale Medische Bibliotheek), Lotti Sonépouse (Faculteitsbibliothecaris Pedagogische Wetenschappen) en Mieke Vermeulen (Faculteitsbibliothecaris Rechten), en de UB-ers Marcel Ottenbros (hoofd Tijdschriften- en Bestelafdeling) en ondergetekende (hoofd Informatiecentrum). In totaal waren er 45 deelnemers uit 16 verschillende landen; de overgrote meerderheid was afkomstig uit universitaire bibliotheken en vergelijkbare instellingen, verder twee medewerkers van automatiseringsbedrijven en twee van grote uitgevers.
	Er viel in Tilburg een hoop te leren: wat verstaat men zoal onder 'de' Digitale Bibliotheek, voorbeelden van innovative libraries in binnen- en buitenland, strategic planning, het ontwikkelen van een vision, een missie, technologische ontwikkelingen, knowledge management, de problematiek rond copyright en licenties, e-publishing, het integrereren van de verschillende onderdelen van de Digitale Bibliotheek, human resource management, en nog veel meer. Veel lezingen, veel workshops en heftige discussies (tot aan de ontbijttafel toe) met medecursisten en docenten over alles wat ons tegenwoordig bezighoudt, of in ieder geval bezig zou moeten houden. Te veel om hier een volledig overzicht van te geven. Sleutelwoord tot dit alles was 'verandering': verandering, vernieuwing, innovatie, kortom change - en wel in een zeer hoog tempo.
	Hoogtepunt van de eerste week was de performance van Eugenie Prime, Manager of Corporate Libraries at Hewlett-Packard Company in Palo Alto, California. Deze zwarte Amerikaanse dame stal de show door een duizelingwekkende presentatie van háár vision, haar ideëen over hoe de centrale bibliotheek van Hewlett Packard haar klanten moet bedienen, en de wijze waarop zij haar baas van de noodzaak daarvan overtuigd heeft. Amerikaans? Jazeker. Een verhaal uit de corporate world? Jazeker. Maar een verhaal met voor iedereen relevante elementen, net zo goed van toepassing op onze eigen situatie in een universitaire bibliotheek in Nederland, en in vele andere omstandigheden.
	Uiteraard was niet alles even inspirerend en boeiend. De dag met "de uitgevers" was voor velen een ernstige teleurstelling. De verwachting nu - op neutraal terrein - eens werkelijk iets te horen over welke mogelijkheden uitgevers zien om in de toekomst tot fatsoenlijke overeenkomsten met bibliotheken te komen over prijzen van gedrukte en digitale tijdschriften en over licenties, werd geheel niet waargemaakt. In de persoon van Roland Dietz, Senior Vice President Business Development at Elsevier Science Inc. (kauwde hij nu werkelijk kauwgom tijdens de eerste tien minuten van zijn lezing?), toonde Elsevier zich ontoegankelijker dan ooit. En ook de zo zorgvuldig voorbereide discussie met de uitgevers kwam gewoon niet van de grond. Enkele gelukkigen, die na het diner nog op het terras van het hotel wat napraatten, kregen laat op de avond toch nog een kijkje in de uitgevers-keuken, want met een glas whisky in de hand en een sigaar in de mond bleken vooral John Hearty (OCLC) en Jeff Pudewell (High Wire) een stuk spraakzamer.
	Hoogtepunt van de tweede week was de bijdrage van Richard Luce, Research Library Director at Los Alamos National Laboratory en leider van het Library Without Walls-project (LWW). Ook hier een Amerikaan aan het woord, afkomstig uit een top-researchinstituut op het gebied van techniek en natuurwetenschappen dat samenwerkt met o.a. vier universiteiten in de staat New Mexico en met het Phillips Air Force Research Laboratory, en klanten heeft als NASA en Sandia National Laboratory. En in zekere zin was wat Luce vertelde over de nieuwe ontwikkelingen in de LWW voor ons dan ook inderdaad toekomstmuziek. Maar dat was het zeker niet alleen: met name Luce's uiteenzetting over de noodzaak van een allesoverheersende klantgerichtheid, en de verschillende technieken om daaraan vorm te geven, was voor de meeste Ticer-deelnemers in alle opzichten relevant en inspirerend.
	Van heel andere orde, juist belangwekkend vanwege de grote herkenbaarheid, was de bijdrage van Di Martin, Director of Learning & Information Services aan de University of Hertfordshire (Groot-Brittannië). De University of Hertfordshire is van vergelijkbare grootte als de Universiteit van Amsterdam, en ligt sterk verspreid over de stad. In de afgelopen jaren heeft in Hertfordshire de integratie plaatsgevonden van de bibliotheek met het computercentrum en het mediacentrum, en daarmee is de bibliotheek uitgegroeid tot Learning Resources Centre (LRC). In feite beschikt Hertforshire nu over één centrale en vier decentrale LRC's. De dienstverlening aan studenten en anderen wordt hier verzorgd door de Learning & Information Services (LIS).
	Alle Ticer-deelnemers, maar ook de Tilburgse organisatoren, waren er na twee weken meer dan ooit van doordrongen hoe razendsnel de ontwikkelingen wel niet gaan. Liep de Tilburgse Universiteitsbibliotheek zo'n 4 jaar geleden nog duidelijk voorop in digitaal bibliotheek-Nederland, nu was daar eigenlijk weinig sprake meer van. De Tilburg case figureerde dit jaar nog zeer nadrukkelijk in het Summer School programma, maar volgend jaar zal dat waarschijnlijk anders zijn, tenzij Hans Geleijnse c.s. dan verslag kunnen doen van weer hele nieuwe projecten - en de plannen daartoe schijnen alweer op te borrelen.
	Ook belangrijk waren de contacten tussen de deelnemers onderling. Het is als hoofd Informatiecentrum op de UB in Amsterdam leuk en nuttig te praten met het hoofd Informatie en Collecties van de Universiteit van Helsinki. De problemen zijn vergelijkbaar, van elkaars oplossingen valt een hoop te leren. Veel plannen tot wederzijdse bezoekjes werden gemaakt. Ook de medewerkers van de UvA, en zelfs van binnen de UB, kenden elkaar vóór Ticer eigenlijk nauwelijks; samen wandelen in het bos komt ongetwijfeld de samenwerking in de toekomst ten goede.
	Tot slot: Hotel Auberge du Bonheur. Hoorde je vorig jaar nog wel eens - overigens enthousiaste - Ticer-deelnemers klagen over het hotel in het centrum van Tilburg, met het tot diep in de nacht gezellige maar zeer lawaaiige terras op het plein, dit jaar niets dan goeds. Het nieuwe hotel, een gezamenlijk project van het aanpalende restaurant Auberge du Bonheur en de Katholieke Universiteit Brabant, is mooi en luxe, en ligt prachtig middenin het bos, 12 minuten wandelen van de campus. De kamers, het ontbijt, het terras, het restaurant: prima. Alleen, zoals onze Saoedische collega's ontdekten, de telefoonrekening kan nog wel eens onverwacht hoog oplopen.
	Dit artikel is geschreven door Josje Calff, coördinator van het nieuwe Informatiecentrum van de Universiteitsbibliotheek van de Universiteit van Amsterdam, voor UBA Informatie, Mededelingenblad voor medewerkers van de Bibliotheek van de Universiteit van Amsterdam, vol.7 (1999.10) nr.3 p.2-3. Ticer B.V. is niet verantwoordelijk voor de inhoud. Copyright Josje Calff.